Een gedenkplek thuis inrichten

Een graf is een plek waar je naartoe gaat. Een gedenkplek thuis is een plek waar je langsloopt. Juist dat maakt hem voor veel mensen waardevol: de overledene heeft een vaste plek in het dagelijks leven, niet alleen op zondag op de begraafplaats.

In dit artikel lees je hoe je een gedenkplek inricht, met of zonder urn, en hoe je hem goed laat blijven voelen.

Wat is een gedenkplek?

Een gedenkplek is een vaste plek in huis die aan de overledene is gewijd. Er staat bijvoorbeeld een foto, een lichtje en een voorwerp dat bij iemand hoorde. Soms staat er een urn, soms niet.

Het hoeft niet groot te zijn. Een hoek van een dressoir, een vensterbank of een plank in de boekenkast is genoeg. Wat telt, is dat het een plek is waar je bewust even kunt stilstaan.

Wat zet je neer?

Een gedenkplek ontstaat meestal uit een paar elementen. Je hoeft ze niet allemaal te gebruiken.

Element	Waarom
Een foto	Het gezicht waar je naar kunt kijken
Een lichtje	Een kaars of waxinelichtje om aan te steken op bijzondere momenten
Een urn of mini-urn	Als de as, of een deel ervan, thuis is
Een voorwerp	Een bril, een horloge, een theekopje, een gereedschap
Bloemen of een plant	Iets levends, of gedroogde bloemen uit het rouwstuk
Een kaart of tekst	Een gedicht, een handgeschreven briefje, een rouwkaart

Minder is vaak meer. Een plek met drie dingen die er echt toe doen, raakt meer dan een plank vol spullen.

Een gedenkplek met urn

Staat de urn thuis, dan is die vaak het middelpunt van de gedenkplek. Zet de urn op een stevige ondergrond en geef hem wat ruimte. Bloemen en kaarsen zet je ernaast, niet erop: water kan lekken en een kaars kan een urn of glazuur beschadigen.

Over het bewaren van de as thuis, de regels en de keuze van een urn lees je meer in De as thuis bewaren.

Een gedenkplek zonder urn

Is de as verstrooid of bijgezet, dan kan een gedenkplek thuis juist helpen. Het geeft een plek dichtbij, naast de plek op de begraafplaats of in de natuur.

Een klein object kan de rol van de urn overnemen: een steen van een plek waar jullie samen waren, een schelp, een beeldje. Er bestaan ook gedenkobjecten die speciaal voor zo’n plek zijn gemaakt, met een houder voor een lichtje en een plekje voor een kaart of foto. Bij Stilte & Vorm vind je bijvoorbeeld keramische gedenkplekjes met een theelichthouder en kaarthouder.

De plek kiezen

• Rustig, maar niet weggestopt. Een plek waar je dagelijks langsloopt, zonder dat het de hele kamer overneemt.
• Stabiel. Geen wiebelige plank of rand waar iets vanaf kan vallen.
• Uit de volle zon. Foto’s verbleken, bloemen verwelken sneller en sommige materialen verkleuren.
• Veilig voor een lichtje. Niet onder een plank, naast gordijnen of tussen gedroogde bloemen.
• Bereikbaar voor iedereen in huis. Ook voor kinderen, als die erbij willen.

Overleg met de mensen met wie je samenwoont. Voor de een is een gedenkplek in de woonkamer troostend, voor de ander juist confronterend. Een plek in een rustiger kamer kan dan een goed midden zijn.

Kinderen en een gedenkplek

Kinderen hebben vaak hun eigen manier van rouwen. Een gedenkplek kan helpen, zeker als ze zelf iets mogen toevoegen: een tekening, een steentje, een knuffel. Sommige gezinnen maken samen een doos met herinneringen die bij de gedenkplek staat.

Laat kinderen meedenken, maar dwing niets. Wat voor een volwassene troostend is, kan voor een kind te veel zijn, en andersom.

Bijzondere momenten

Een gedenkplek wordt vaak extra belangrijk op bijzondere dagen:

• de verjaardag van de overledene;
• de sterfdag;
• feestdagen, Moederdag of Vaderdag;
• Allerzielen, op 2 november.

Op zo’n dag kun je een kaarsje aansteken, verse bloemen neerzetten of een foto toevoegen. Kleine rituelen helpen om de dag een plek te geven.

Een plek die meegroeit

Een gedenkplek hoeft niet voor altijd hetzelfde te blijven. In het begin is hij misschien groot, met veel kaarten, bloemen en foto’s. Na een tijd wordt hij vaak kleiner en rustiger. Dat is geen teken van vergeten, maar van een rouw die een andere vorm krijgt.

Sommige mensen zetten de gedenkplek na een paar jaar alleen nog op bijzondere dagen neer. Anderen houden een vaste plek, maar vervangen af en toe de foto. Doe wat voor jou klopt.

Praktische tips

• Gebruik een onderzetter onder vazen en kaarsen, zodat water en kaarsvet de ondergrond niet beschadigen.
• Kies een led-lichtje voor momenten dat je weggaat of gaat slapen.
• Ververs bloemen op tijd. Verwelkte bloemen maken een plek somber; gedroogde bloemen of een plant vragen minder aandacht.
• Stof af en toe af. Een verzorgde plek voelt anders dan een plek waar het stof op ligt.
• Bewaar kaarten en brieven in een mooie doos naast de plek, in plaats van alles neer te zetten.
• Maak een foto van de plek zoals hij nu is. Ook als hij later verandert, heb je die herinnering.

Buiten

Een gedenkplek kan ook buiten, in de tuin of op het balkon. Denk aan een steen met een naam, een plant die de overledene mooi vond of een bankje op een plek met uitzicht. Ideeën daarvoor lees je in Gedenken zonder graf.